Εκπαίδευση Σκύλου: Τι μας Διδάσκει η Επιστήμη για μια Καλύτερη Σχέση με τον Σκύλο μας

Η εκπαίδευση ενός σκύλου δεν είναι μια διαδικασία επιβολής ούτε μια δοκιμασία για το ποιος «έχει τον έλεγχο». Είναι μια διαδικασία μάθησης, επικοινωνίας και συνεργασίας. Κάθε συμπεριφορά που εκδηλώνει ένας σκύλος έχει κάποιο λόγο ύπαρξης και επηρεάζεται από τις εμπειρίες του, το περιβάλλον του και τις συνέπειες των πράξεών του.

Η επιστήμη της συμπεριφοράς (Behavior Analysis) και η σύγχρονη εθολογία έχουν αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την εκπαίδευση. Σήμερα γνωρίζουμε ότι οι σκύλοι μαθαίνουν αποτελεσματικότερα όταν αισθάνονται ασφαλείς, όταν καταλαβαίνουν τι τους ζητάμε και όταν οι επιθυμητές συμπεριφορές οδηγούν συστηματικά σε ευχάριστες συνέπειες.

Με αυτόν τον τρόπο δεν χτίζουμε μόνο συμπεριφορές. Χτίζουμε εμπιστοσύνη.

1. Μιλήστε για συμπεριφορές, όχι για χαρακτηρισμούς

Οι σκύλοι δεν είναι «καλοί», «κακοί», «πεισματάρηδες» ή «εκδικητικοί». Αυτοί οι χαρακτηρισμοί είναι ανθρώπινες ερμηνείες και συχνά μας απομακρύνουν από την πραγματική αιτία μιας συμπεριφοράς.

Είναι προτιμότερο να μιλάμε για επιθυμητές και ανεπιθύμητες συμπεριφορές. Έτσι επικεντρωνόμαστε σε αυτό που μπορούμε να διδάξουμε, αντί να αποδίδουμε προθέσεις στον σκύλο.

2. Δημιουργήστε συνθήκες επιτυχίας

Η αποτελεσματική εκπαίδευση ξεκινά πριν ακόμη ζητήσουμε μια συμπεριφορά.

Διαμορφώστε το περιβάλλον έτσι ώστε ο σκύλος να έχει πολλές πιθανότητες να πετύχει. Περιορίστε τους περισπασμούς, ξεκινήστε με εύκολα κριτήρια και αυξήστε σταδιακά τη δυσκολία.

Οι πολλές μικρές επιτυχίες οδηγούν σε γρηγορότερη και πιο σταθερή μάθηση.

3. Η επιβράβευση είναι ο τρόπος με τον οποίο μαθαίνει ο εγκέφαλος

Ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους είναι ότι οι πολλές επιβραβεύσεις «κακομαθαίνουν» τον σκύλο.

Στην πραγματικότητα συμβαίνει το αντίθετο.

Οι συμπεριφορές που επιβραβεύονται έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να επαναληφθούν. Αυτό αποτελεί μία από τις βασικότερες αρχές της επιστήμης της μάθησης και ισχύει για όλα τα θηλαστικά, συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου.

Η επιβράβευση δεν είναι δωροδοκία.

Είναι ο μηχανισμός μέσω του οποίου πραγματοποιείται η μάθηση.

4. Αξιοποιήστε το καθημερινό του φαγητό

Το φαγητό δεν χρειάζεται να δίνεται μόνο μέσα από το μπολ.

Χωρίστε την ημερήσια ποσότητα τροφής σε μικρές μερίδες και δώστε στον σκύλο την ευκαιρία να την κερδίζει μέσα από μικρές ασκήσεις, παιχνίδια αναζήτησης και δραστηριότητες εμπλουτισμού.

Έτσι αυξάνεται η πνευματική απασχόληση, μειώνεται η πλήξη και ενισχύεται η συνεργασία.

5. Το λουρί είναι εργαλείο ασφάλειας

Το λουρί προστατεύει τον σκύλο από κινδύνους.

Δεν σχεδιάστηκε για να διδάσκει συμπεριφορές μέσω πίεσης ή διορθώσεων.

Όποτε οι συνθήκες είναι ασφαλείς, επιτρέψτε στον σκύλο να μάθει μέσα από τις δικές του επιλογές και την κατάλληλη καθοδήγηση.

6. Μην δείχνετε πάντα την τροφή

Ο στόχος δεν είναι ο σκύλος να συνεργάζεται επειδή βλέπει μια λιχουδιά.

Χρησιμοποιήστε ένα clicker ή μια λέξη επιβράβευσης, όπως το «Μπράβο», και δώστε την ανταμοιβή λίγα δευτερόλεπτα αργότερα.

Μπορείτε επίσης να τοποθετήσετε μικρά μπολ με λιχουδιές σε διαφορετικά σημεία του σπιτιού, ώστε η επιβράβευση να μην προέρχεται πάντα από το χέρι σας.

7. Επιβραβεύστε τις σωστές επιλογές

Η καλύτερη εκπαίδευση συμβαίνει πολλές φορές όταν... δεν εκπαιδεύουμε.

Αν ο σκύλος ξαπλώσει ήρεμα, επιλέξει να σας κοιτάξει αντί να γαβγίσει ή αγνοήσει έναν περισπασμό, επιβραβεύστε τον.

Με αυτόν τον τρόπο ενισχύετε συμπεριφορές που πιθανότατα θέλετε να βλέπετε καθημερινά.

8. Η μάθηση χρειάζεται γενίκευση

Οι σκύλοι δεν γενικεύουν αυτόματα αυτά που μαθαίνουν.

Μια συμπεριφορά που εκτελείται άψογα στο σπίτι μπορεί να είναι δύσκολη στο πάρκο ή στον δρόμο.

Για αυτό αλλάζετε σταδιακά το περιβάλλον, την απόσταση και τους περισπασμούς, διατηρώντας πάντα το ίδιο λεκτικό σήμα (cue).

9. Κάθε επιβράβευση είναι μια επένδυση στη σχέση σας

Σκεφτείτε ότι κάθε φορά που επιβραβεύετε μια επιθυμητή συμπεριφορά κάνετε μια μικρή κατάθεση σε έναν «λογαριασμό εμπιστοσύνης».

Όσο περισσότερες είναι οι θετικές εμπειρίες, τόσο πιο πρόθυμος γίνεται ο σκύλος να συνεργαστεί ακόμη και σε απαιτητικές καταστάσεις.

Η σχέση ανθρώπου και σκύλου είναι το σημαντικότερο εργαλείο κάθε εκπαίδευσης.

10. Αξιολογήστε πάντα τις μεθόδους σας

Η αποτελεσματικότητα μιας εκπαιδευτικής μεθόδου δεν κρίνεται από το αν μια συμπεριφορά σταμάτησε εκείνη τη στιγμή.

Κρίνεται από το αν ο σκύλος έμαθε μια καλύτερη εναλλακτική συμπεριφορά, αν η αλλαγή διατηρείται στον χρόνο και αν η διαδικασία πραγματοποιήθηκε χωρίς να προκαλεί φόβο, άγχος ή να υπονομεύει τη σχέση του με τον άνθρωπο.

Η σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι οι μέθοδοι που βασίζονται στη θετική ενίσχυση επιτυγχάνουν εξίσου ή και περισσότερο αποτελεσματικά αποτελέσματα, ενώ ταυτόχρονα μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης φόβου, άγχους και προβλημάτων συμπεριφοράς. Για τον λόγο αυτό αποτελούν την πρώτη επιλογή των περισσότερων διεθνών οργανισμών που ασχολούνται με την ευζωία και την εκπαίδευση των ζώων.

Το σημαντικότερο μάθημα

Ο στόχος της εκπαίδευσης δεν είναι να έχουμε έναν σκύλο που υπακούει επειδή φοβάται τις συνέπειες.

Ο στόχος είναι να έχουμε έναν σκύλο που επιλέγει να συνεργάζεται, επειδή έχει μάθει ότι η συνεργασία είναι ασφαλής, προβλέψιμη και ανταποδοτική.

Όταν εκπαιδεύουμε με σεβασμό, συνέπεια και επιστημονική γνώση, δεν διαμορφώνουμε μόνο συμπεριφορές.

Δημιουργούμε έναν σκύλο με αυτοπεποίθηση, έναν άνθρωπο που επικοινωνεί καλύτερα και μια σχέση που βασίζεται στην εμπιστοσύνη.

Γιατί η καλύτερη εκπαίδευση δεν είναι αυτή που παράγει την πιο γρήγορη υπακοή.

Είναι αυτή που δημιουργεί την πιο δυνατή σχέση.

Εκπαιδεύουμε συμπεριφορές. Χτίζουμε σχέσεις.

Γιατί πίσω από κάθε σωστή συμπεριφορά βρίσκεται ένας σκύλος που αισθάνεται ασφάλεια, κατανοεί τι του ζητείται και επιλέγει να συνεργαστεί.