Το στρες αποχωρισμού είναι ένας φυσικός εξελικτικός μηχανισμός, που εμφανίζετε  σε όλα τα κοινωνικά όντα( και στους ανθρώπους) Υπάρχει για να προστατεύει τα νεαρά και αδύναμα άτομα από τους πραγματικούς κινδύνους του να είναι μόνα τους, η όταν βρίσκονται  μόνα μακριά από το περιβάλλον που τους παρέχει προστασία. Είναι  ένα κληρονομικό χαρακτηριστικό που εξυπηρετεί μια εξειδικευμένη λειτουργία και βελτιστοποιεί την κοινωνική επιβίωση του. 

Άρα το στρες αποχωρισμού πρέπει να αναγνωριστεί ως μια εξελικτική λειτουργία. Ένα νεαρό άτομο που απομακρύνθηκε από τους δικούς του ξαφνικά, θα κλάψει , θα φωνάξει έτσι ώστε να είναι πιο εύκολο να το βρουν οι δικοί του. Αυτή η αντίδραση δεν διαφέρει από την αντίδραση που μπορεί να έχει ένα κουτάβι όταν το αφήνουν μόνο του για πρώτη φορά.

Μελέτη σημειώνει ότι «Ο φόβος και το άγχος είναι από τα πιο θεμελιώδη συναισθήματα που απαιτούνται για την επιβίωση ή την αντιμετώπιση δυνητικά επικίνδυνων ή επιβλαβών καταστάσεων... Ένα θεμελιώδες συναίσθημα, όπως ο φόβος, μπορεί, ωστόσο, να μετατραπεί σε παθολογικά χαρακτηριστικά όταν παραταθεί και γενικευτεί». (Tiira et al., 2016)

Το άγχος αποχωρισμού είναι μια κλινικά διαγνωσμένη πάθηση που πρέπει να οριστεί προσεκτικά, να συγκριθεί και να αντιπαραβληθεί με άλλες προβληματικές συμπεριφορές. Υπάρχουν πολυάριθμες συμπεριφορές που αφορούν τον χρόνο που περνάμε μόνοι μας και οι οποίες δεν είναι στην πραγματικότητα άγχος αποχωρισμού, αν και μπορεί να φαίνονται παρόμοιες στο μη εκπαιδευμένο μάτι. Μερικά παραδείγματα είναι το γάβγισμα του συναγερμού, τα ατυχήματα που προκαλούνται κατα την εκπαίδευση τουαλέτας στο σπίτι και άλλες συμπεριφορές που προκύπτουν από υποδιέγερση και έλλειψη εμπλουτισμού του περιβάλλοντος. Εάν αυτές οι συμπεριφορές εμφανίζονται χωρίς την παρουσία άγχους, μπορεί να απαιτείται διαφορετικό πρωτόκολλο εκπαίδευσης.

 «Το άγχος είναι η προσμονή ενός κινδύνου ή απειλής. Το ερέθισμα για την αντίδραση δεν είναι πάντα αναγνωρίσιμο ή παρόν.»

«Ο φόβος είναι μια συναισθηματική, συμπεριφορική και φυσιολογική αντίδραση σε ένα ερέθισμα που το ζώο αντιλαμβάνεται ως απειλητικό.»

«Η φοβία είναι ένας επίμονος και δυσπροσαρμοστικός φόβος που είναι δυσανάλογος με την κατάσταση ή το ερέθισμα.» Ballantyne (2008)

Το άγχος αποχωρισμού είναι παρόμοιο με μια κρίση πανικού. Το ερέθισμα  (δηλαδή ο χρόνος που περνάει μόνος του ο σκύλος) είναι αυτό που φοβάται και αυτός ο φόβος μπορεί να είναι εκπληκτικά ακραίος. 

Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις  ούτε μαγικά ραβδάκια για να αντιμετωπίσεις το στρες αποχωρισμού και οι διαδικασίες που πρέπει να ακολουθηθούν είναι μια πρόκληση για τον ιδιοκτήτη αφού  ακόμα και  μεμονωμένες εικόνες και ήχοι που βιώνει ο σκύλος μπορεί να  προκαλούν άγχος ή  να αυξάνουν το άγχος για άλλους παράγοντες στρες. Συνήθως αναφερόμαστε στα σημάδια πριν από την αναχώρηση ως “ενεργοποιητες”( triggers). Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι σχεδόν οτιδήποτε μπορεί να αποτελέσει έναυσμα. Προφανή στοιχεία, όπως το μάζεμα των κλειδιών, είναι επίσης ένα ερέθισμα, αλλά και πιο ασαφή ερεθίσματα παίζουν επίσης ρόλο, όπως η ώρα της ημέρας που ξεκινά μια απουσία.

 (Malena DeMartini-Price, CTC Wenatchee, Washington U.S.A. Separation Anxiety in Dogs)